İSİMLER ZAMANA YENİK DÜŞÜYOR

Hayatımıza yön veren isimlerimiz, bir dönemin modasına ait. Türkiye’de aileler çocuklarına isim verirken dönemlerden etkileniyor. Dizi, film, edebiyat, futbol, siyasi yaşam gibi çeşitli alanlarda ön plana çıkan isimler, çocuklarımızın isimleri olabiliyor. Ancak her dönemin kazananı “Zeynep” ismi oluyor. İzmir ise isim çeşitliliği açısından en dikkat çeken kent.

İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Mütercim Tercümanlık Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Derya Duman, dönemsel olarak bazı isimlerin ön plana çıktığını, isimlerin zamanın ruhuna uyduğunu kaydetti. Dilbilim alanında çalışmalar yapan Yrd. Doç. Dr. Duman, Türkçede isim sayısının bilinmediğini belirterek, “Belki de konuştuğumuz kelimelerden daha fazla isim vardır. Kültürel çeşitliliğimizle birlikte özel ad envanterine orijinal isimler bağışlayan aileler de oluyor. İsimler modaya bağlı olarak değişiyor. Özellikle orta-üst ve üst sınıf aileler çocuklarına duyulmamış bir isim verme konusunda öncü oluyor. Özel ya da cins adlardan seçilmiş sözcüklerden yepyeni isimler türüyor. İstanbul, Bulut, Hercai özel ya da cins adları bu ailelerin çocuklarına isim olabiliyor” dedi.

‘60’lar edebiyattan, 70’ler politikadan esinlendi’

Türkiye’de ilk trendin Cumhuriyetin ilk yıllarında Emre, Oğuz, Kaan, Hakan gibi Türkçe adlarla başladığını bildiren Yrd. Doç. Dr. Duman, 1960’lı yıllarda ailelerin Kerime Nadir romanlarından etkilenerek Handan, Nalan isimlerini çocuklarına verdiğini belirtti. 70’li yıllarla birlikte politik yaşamın ön plana çıktığını bildiren Yrd. Doç. Dr. Duman, “Barış, Umut, Özlem, Eylem gibi isimleri çocuklarına veren ailelerin pek çoğu politik angajmanlarla isim seçtiler. Aynı şekilde Kenan, Ecevit, İnönü veya Ulaş, Mahir gibi isimler ait oldukları zaman diliminde her zaman ideolojilerle var oldu, demek daha doğru olur. 70 ve 80’lerde ülkü kesimin tercih ettiği isimleri de unutmamak gerekir. Kürşat, Alptekin veya sonu ‘han’la biten genellikle erkek adları var. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü istatistiklerine göre Umut ismi 1991-2000 ve 2001-2010 yılları arasında en çok verilen 50 erkek ismi arasına girmiş. Barış ismi de 1991 – 2000 yılları arasında en popüler 50 erkek ismi arasında kayıtlarda yer alıyor” diye konuştu.

‘Her dönem Zeynep’ler kazanır’

Kadın ve erkek adlarının birbirinden ayıran anlamsal kategoriler olduğunu, ağaç isimlerinin erkek, çiçek isimlerinin de kız çocuklarına verildiğini ifade eden Yrd. Doç. Dr. Duman, şunları söyledi:

“Erkek adları gücü, dayanıklılığı, cengâverliği çağrıştırırken, kız adları güzelliği ve naifliği simgeliyor. Her dönemin kazananı Zeynep. Türkiye İstatistik Kurumu isim data analizine göre Zeynep adı birinci sırada. Zeynep her kesimden ailenin tercihinde yer alabiliyor. Bunun yanı sıra Mehmet, Ali, Ayşe, Elif gibi isimler de her kesimden ailenin bireylerinde bulunuyor. Son 20 yılda, çocuklarının yurt dışında zorluk yaşamaması ya da bilgisayar ortamında zorlanmaması için ö, ç, ş gibi Türkçe karakterlerden uzak duran aileler de var. Türkçede Bulut ya da Gölge isim olabiliyor. Çeşitlilik çok fazla. Bir de İzmir isim çeşitliliği açısından dikkat çekiyor. Bunun temelinde de kültürel çeşitlilik yer alıyor.”