TÜRKİYE TEKSTİL VE MODA TARİHİNİN SON 50 YILI GÜN YÜZÜNE ÇIKIYOR

İzmir Ekonomi Üniversitesi, İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) tarafından desteklenen “Dijital Tekstil Desen Arşivi ve Sanal Müze Oluşturulması” projesi ile binlerce desenin arşivlenip sektörle paylaşılmasını hedefliyor. 

İzmir Ekonomi Üniversitesi Moda ve Tekstil Tasarımı Bölümü,  proje kapsamında 1933 yılında kurulan, Türk Tekstil Tarihi’nin en önemli kaynaklarından olan Sümerbank’ın Halkapınar Basma Sanayii Müessesesi’nde, 1956-2001 yılları arasında üretilmiş tekstil desenlerinin proje kapsamında korunmasını, dijital bir müzeye dönüştürülmesini, ulusal ve uluslararası platformda paylaşıma açık şekilde desen arşivi oluşturulmasını İzmir Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle sağlayacak.
Proje kapsamında oldukça kalabalık bir ekibin emeği geçmesiyle beraber Prof. Dr. Ender Yazgan Bulgun, Prof. Elvan Özkavruk Adanır, Yrd. Doç. F.Dilek Himam Er öncülüğünde başlayan projede Yıldız Berrak Sarı, Nur Ceren Kurt ve Zülal Sevinçler tarafından çalışmalar büyük bir hızla devam etmekte.

Proje sonunda araştırmacıların, tasarımcıların, öğrencilerin, sanayicilerin, çeşitli kurumlarda çalışan profesyonellerin faydalanabileceği bir dijital desen arşivi oluşturularak Sümerbank kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılması sağlanacak.

Sümerbank desen arşivi sanal ortamda saklanacak

Türk sanayileşmesi için kamuya yönelik bir model oluşturan ve yaklaşık 50 yıl boyunca Türk ekonomi tarihinin belkemiği olarak kabul edilen Sümerbank Türkiye’de özelleştirme kapsamında yapılan ekonomik reformlardan olumsuz yönde etkilenmiş ve fabrikalarını kapatmak durumunda kalmıştır. Üretimlerinin bir bölümü ile gündelik yaşamı, materyal kültürü ve modayı yönlendiren Sümerbank bugün geriye endüstriyel atık haline gelmiş tarihsel bir kumaş arşivi bırakmıştır. 1987 yılından itibaren başlayan özelleştirme sürecinden sonra İzmir Halkapınar Basma Sanayii Müessesesi gibi birçok fabrika kapatılmış, bir kısmı çeşitli sektör kuruluşlarına, belediyelere ve üniversitelere devredilmiş, fabrikalarda yer alan kumaş ve makine parkı gibi malzemelerin birçoğu da tahrip olmuştur.

İzmir Ekonomi Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi, 2006 yılında, Sümerbank’ın İzmir Halkapınar Tesislerinde bulunan ve tahrip olmaya yüz tutmuş kumaşları ve kumaş albümlerini İzmir İl Özel İdare Müdürlüğü’nün izniyle eğitim malzemesi olarak kullanılmak üzere temizledi ve bünyesinde arşivledi. Bu kumaşların akademik ve bilimsel koruma kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi ve kültürel sermayenin bir parçası olarak Türkiye ve dünyadaki araştırmacıların, tasarımcıların ve ilgili kurumların paylaşımına açılması, bu konuda bilgi üretimi ve araştırmanın özendirilerek, Türk tekstil ve moda sektörü açısından da sahip çıkılacak bir değer oluşturulması hedefleniyor.

1956’dan bugüne desen arşivi

1956 yılından başlayan desen arşivi, Sümerbank imzası haline gelen çizgili, çiçekli vs. gibi birçok desenin yanı sıra dönemin ruhunu yansıtan figürleri de barındırıyor. Koleksiyonda desen albümlerinin yanı sıra dönem elbiseleri, Sümerbank üretimi porselenler, defterler, günlükler, fabrika içinde çalışanlar tarafından kullanılan nesneler gibi materyaller de yer almakta.
Projenin sonunda; Türk tekstil tarihinin öncü kurumlarından biri olan Sümerbank tekstil arşivinin belgelenmesi, korunması, restorasyonu ve genişletilmesi; bu arşivden araştırmacıların ve tasarımcıların etkin biçimde yararlanabilmeleri için dijital bir tekstil arşivi ve veri tabanı oluşturulması hedeflenmektedir. Sümerbank kültürünün Türk moda ve tekstil tarihi açısından öneminin altını çizen halka açık interaktif bir serginin düzenlenmesi; projeyi bilimsel platforma taşımak amacıyla uluslararası platformlarda da projenin görünürlüğü ve sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla sergi, atölye çalışması ve seminer gibi etkinlikler de yapılacak.

Proje kapsamında gerçekleşen çeşitli etkinlikler Ege İhracatçılar Birliği’nin desteğiyle düzenleniyor.